MERCOSUR Pegua Edificio Rembiasakue
Papokõi jasypo su porundysa poteĩme 1906 – pe Luis Crodara y Cía. Aty pegua ojerure Montevideo pegua tavarógape peteĩ ñemonei ikatu haguãicha omopu’ã pe yrembe’y saladero de Ramírez ypypeténte peteĩ ogayvate oĩtahápe “Hotel – Teatro – Casino del Parque Urbano” Umi yvyra’anga ypykue oga’apokuaahára Franciagua hérava Pierre Lorenzi mba’éva ári, ko ogayvate’apo ojerure’akue empresa Crodara, arquitecto Guillermo West ndive ha mbohapypa jasypakõime su porundysa porundy 1907 – pe oñemoñepyrũ kuri umi ko’agãgua Rambla Presidente Wilson, Juan S. Jackson, Dr. Luis Piera ha Dr. Pablo de María.
Pe ijejapo oñemopyenda peteĩ oga’apo ijopara térã ihehe’ávape oguereko rupi ogyke’yyvate ijokopýva ha ogajokohakuéra ha avei ogahojajokoha itakanduágui ijapopyréva, péva ou koty yvyguy guive opa hapeve pe oga’apo opytáva kotykuéra karapehápe.
Umi ambuéva katu ha’e hína ogyke’yvate ojepysóva ita, yvyku’i ha itamorotĩgui ijapopyre, ipoguasuke haimete poapypa térã sa sara’ãha, tapiaite oguereko y yvyguypeguáva, péva rupi katuete oguereko mante va’erã yvykua pypuku apopyréva oguerekóva yguenohẽha yvyguýpe ikatu haguãicha oñeguenohẽ pe y.
Pe óga yvypegua guive oguerekóma ogyke’yvate ijokopýva.
Umi yvyra’anga ipysopýva oñemboty haguã (yvy’atã pa’üme ha ógaho’i) ojejapo ogahojajokoha itakanduaguigua ha ogahoja ogykejovái ape mokõi yvyjyguégui ha osẽ chugui peteĩ V ra’anga. Ko’ã ogahojajokoha oñepyenda peteĩ ogyke yvate mbarete ári ha heta ohahojajokoha itakanduágui ijapopyre opaichaguáva ipukukue.
Umi oga’ahojaguy ha’e’akue ñepyrürãite kuarepoti jepyso pyrévagui guare, angu’a ita morotĩ ha itaku’itĩgui ijapopyre, ha katu ko’agã guarã oñemyengoviáma oga’ahojaguy itape tyapujokohágui ijapopyréva rehe. Umi kotyguasu oĩva óga yvypeguápe oguereko jey ahoja árigua itaku’ijýgui ijapopyre, ita’ape ipa’ũ pa’ũ rekóva rupive ha umi kotyguasu ojepurúva ogaha’ãharamo katu oñembo’ape jey itamembe’atãme ha oguereko irundy ipepo.
Pe kotyguahẽha itamby mimbi guigua oñembyape tujuratãmbýpe ha ojejapone raka’e amo su porundysa poteĩpa rupi 1960, péva ha’e va’ekue pe ñembotuichave ipaha ojejapo va’ekue hese. Ha umi kotyguasu ojekaruha ha ojejerokyha katuete oñembosako’i ija haguãicha ipypekuéra posa 500 ava aguapýva.
Pe jechauka’ypy ojejapóta kuri pe Mitã Tupã pyharépe su porundysa porundýpe 1909 – pe, noguahẽimaramo pe ygarata oguerúva umi mba’epururã tembi’u’aporã Alemania – gui oñembohasa ko jehechaukarã mbohapypa jasypakõime 30 de diciembre. Ha uperõ guare ojekuaáma voi umi michĩ’iete ha hecharamombýva mba’epurupy jehesaperã kotykuéra pegua ñe’ĩra mo’ãi gueteriha ojepuru, umi hupiha ikatúta kuri ojepuru pa ára ohasa rire’ae ha umi tatakuambotypy ñembyakuha katu ikatúta avei ojepuru jasyrundýpe ‘ae.
Umi kotyñeñapiha oĩva óga yvypeguápe oïmbaitéma hekopete ojepuru haguãicha mokõive hendápe kuña ha kuimba’epe guarã, ogayvyguypeguápe katu oĩ umi koty oke haguã umi mitã ñangarekohára ha ambue tembijokuái omoirũva huvichakuérape arahakúpe. Avei oĩ’akue mokõi tenda guasu mangañenupã oñeñembosarái haguã.
Pe jehechauka’ypy pyharépe umi tesapeha jeguaka Francia –gui jegueru pyréva iporãiterei ojehecha umi kotyguasu karuhápe, jeikeha porãitépe, kotyguasu ka’ay’uhápe, jerokyhápe, ha kotyha’ãháme, upe aja mokõi mbopuha’aty tuicháva ojeguerúva Buenos Aires –gui ombohetia’e ko atyguasu ha upéi oiko jeroky.
Parque Urbano peve (ko’ãga Parque Rodó) oguahẽma katu umi hecharamombýva itanarãmyi tendyrýpe oku’éva ojehechauka’ypy’akue mbohapy ary mboyvéma ha pe mbuhupa renda kate rokẽ rovái oñepyrũ omba’apo umi mba’yrumỹi purukarepy pyahu.
Peteïha jasy pakõi su porundysa papópe, pe tavayguára’aty tavaguasupegua – ha’e javérõ tavarerekua Karai Santiago Rivas – ojogua pe tenda pe “Sociedad Anónima Casino Parque Hotel” pe guarã, ohepyme’ẽ hese un millón cien mil pesos.
Ñepyrũrãite guive pe “Parque Hotel” ha’e kuri pe tenda oñemomba’e guasuvéva avano’õ rekovépe Montevideo ryepýpe, umi vy’a ha jeroky guasu ojejapo katuete ikotyguasukuérape, ha, carnaval javerõ pepe katuete oñemohendámi umi oñemandu’aiteha “Veglioni” tuichava ha herãkuãmbýva mba’epu’aty tetã’ambueyguáva ha umi rioplatense ohómi ombopu upépe, ko’ãva apytépe oĩmi Armando Orefiche: “Los Lecuona Cuban Boy”.
Jasy’apy mokõisu mokõime, Ministerio de Relaciones Exteriores oipuruka heta tenda pe Parque Hotel –kue – ko’agã ha’éva Edificio MERCOSUR – Sede Administrativa del MERCOSUR, Organización de los Estados Americanos (OEA), Programa Regional del Fondo Internacional de Desarrollo Agrícola (FIDA-MERCOSUR) – pe ha avei UNESCO –pe omoĩ haguã upépe pe myakäha Uruguay – pegua.
Ko’ã ñe’ẽhaipy oñeguenohẽ’akue: Los Barrios de Montevideo VIII : Antiguos Pueblos y Nuevos Barrios / Aníbal Barrios Pintos ; Washington Reyes Abadie. – Montevideo. Intendencia Municipal de Montevideo, su porundysa porundypa, 1990.
Arandukakoty Junta Departamental Montevideo – pegua porangareko.